تعاریف و مفاهیم آسیب هاي اجتماعی
آسیب اجتماعی به هر نوع عمل فردي یا جمعی اطلاق می شود که در چارچوب اصول اخلاقی و قواعد عام عمل جمعی رسمی و غیررسمی جامعه محل فعالیت کنشگران قرار نمی گیرد و در نتیجه با منبع قانونی یا قبح اخلاقی و اجتماعی روبرو می گردد. به همین دلیل، کجروان سعی دارند کجرویهاي خود را از دید ناظران قانون، اخلاق عمومی و نظم اجتماعی پنهان کنند زیرا در غیر این صورت با پیگرد قانونی، تکفیر اخلاقی و طرد اجتماعی مواجه می شوند. آسیب هاي اجتماعی پدیده هایی واقعی، متغیر، قانونمند و قابل کنترل و پیش گیري اند. کنترل پذیري آسیب هاي اجتماعی شناخت علمی آنها را در هر جامعه اي براي پاسخ به پرسشهاي نظري و عملی و کاربردي از ایده ها و یافته هاي علمی تولید شده در برنامه ریزي هاي کوتاه مدت و بلند مدت براي مقابله صحیح با آسیب هاي اجتماعی، درمان یا پیشگیري از گسترش و پیدایش آنها را ضروري و پر اهمیت می سازد.آسیب شناسی اجتماعی مطالعه آسیب هاي وارد شده به جامعه و گروه هاي انسانی است. آسیب شناسی اجتماعی شاخه اي در علم روانشناسی اجتماعی و علم مطالعه و بررسی ریشه هاي بی نظمی اجتماعی، دردو نابسامانی هاي آن و شیوه هاي پیشگیري و درمان آن است.
دورکیم اظهار می کند که مردم در نتیجه شرایط اجتماعی خود دست به رفتارهاي نابهنجار می زنند و نه به خاطر شرایط فردي و یکی از شرایط اجتماعی را که منجر به انجام این گونه رفتارها می گردد بی هنجاري می نامد. آنومی به وضعیت آشفته اي در جامعه گفته می شود که هنجارهاي اجتماعی از بین رفته و یا در تضاد با همدیگر قرار گرفته باشند. در چنین شرایطی همبستگی و وابستگی بین فرد و اجتماع از بین می رود و ارزشها و هنجارهاي سنتی قدرت نفوذ خود را در جهت حمایت از افراد جامعه از دست می دهند. در مجموع دورکیم معتقد است که سست شدن پیوند اجتماعی در جامعه باعث ایجاد رفتارهاي منحرف می گردد. در همین راستا، مرتن سعی کرد بین آنومی و انحرافات اجتماعی رابطه برقرار کند. به نظر او، افراد در طی فرایند اجتماعی شدن و به عنوان نتیجه آن می آموزند که چگونه اهداف فرهنگی مهم را بشناسند و در همان حال وسایلی را که از نظر فرهنگی پذیرفته شده و مورد تایید است براي رسیدن به آن اهداف برگزینند. هنگامی که امکان دستیابی به آن اهداف وجود نداشته باشد، افراد به دنبال جانشین می گردند. رفتار جانشین ممکن است نتیجه اش رفتار انحرافی باشد.
آسیب هاي اجتماعی از چند جنبه قابل بررسی هستند :
-1از زوایه انسان ،که هر انسان با هر دین وآئین واعتقاد وفکر، مذهب وگرایش ومسلک وارتباط با جناح یا حزب خاصی یا با ترحم یا با هدایت ویا با همراهی اعتقاد دارند که به گروههاي آسیب پذیر یاري نمایند. مثلاً هر انسانی دوست دارد به پیر مرد یا پیرزنی کمک کند وهر انسانی دوست دارد به نابینایی کمک کند و...
-2از زاویه اجتماعی اگر به این آسیب هاي اجتماعی بموقع رسیدگی نشود افزایش جرم وجنایت را در پی دارد که مخرب انضباط اجتماعی است
-3از جنبه سیاسی، که اگر توجه نشود کشوررا به دامن بیگانگان سوق می دهد و بجاي فرهنگ خودي فرهنگ بیگانه در کشور پیاده می شود وبه اعتقادات دینی ومذهبی جامعه لطمه وارد می نماید ، وجود آسیب هاي اجتماعی ، بزرگنمایی وتبلیغات دشمنان کشور را در پی دارد. ضمن آنکه وجود آسیب هاي اجتماعی در کشور اسلامی عامل تبلیغ منفی بر ضد اسلام است لذا لازم است که آسیب هاي اجتماعی ریشه یابی شود واز کلی گویی در جامعه پرهیز گردد وبا ارائه راهکارهاي مدرن به جزئیات آسیب هاي اجتماعی توجه شود. در برخورد با آسیب هاي اجتماعی تقلید کورکورانه از بیگانگان جایز نیست به دلیل اینکه آسیب هاي اجتماعی ارتباط کاملی با سنتهاي هر جامعه دارد والگو برداري از جوامع دیگر صلاح نیست.