شهرسازی پایدار
شهرسازی پايدار :
پايدار بودن يک جامعه انسانی به چه معناست؟ پايداری معنایی نسبی دارد؛ پايدار ماندن يعنی به جلو رفتن –ادامه دادن. پايداري يك سمت و سو است نه يك مقصد. شهر پايدار شهري است كه حافظ و ارتقادهنده رفاه اهالي چه در بلند مدت و چه در دوره متوسط است كه در ضمن بالاترين كيفيت زندگي از آن بدست بیاید پايداري ايجاب ميكند كه تصميمگيري يكپارچه در نتايج اقتصادي و اكولوژي و اجتماعي خوب به اجرا درآيد.
پايداري محيطي به معني حفظ سرمايه طبيعي است كه ايجاب ميكند ما انسانها در مصرف مواد تجديد شونده و در مصرف آب و منابع انرژي حد و اندازه را رعايت كرده و بيشتر از آنچه كه سيستمهاي طبيعي ميتوانند فراهم کنند مصرف نكنيم. بعلاوه به ياد داشته باشيم كه نسبت مصرف ما از منابع يكبار مصرف بيشتر از نسبتي نباشد كه منابع پايدار تجديد شونده نتوانند آن را جبران كنند؛ بهترين مثال در اين مورد نفت و سوخت فسيلي است كه پس از تمام شدن ديگر تجديد نميشوند.
بالاخره پايداري محيطي نيز به معني رعايت اين اصل مهم است كه نسبت آلايندههاي پراكنده در جو و در دامن طبيعت هرگز بيشتر از ظرفيت جذب شدن آن آلاينده ها در هوا و آب و خاك و بيشتر از توان تصفيه طبيعت نباشد.
پايداري نه يك روياست و نه چيزي است كه تغيير نكند؛ پايداري فرايندي خلاقه و داخلي و تعادلخواهانه است كه تار و پود تصميمگيريها را در همه مواد تشكيل مي دهد…. پايداري بستر مديريت شهر يا قصبهاي است كه در آن فعاليتها، اكوسيستم شهري را به سمت تعادل سوق ميدهد و هم آنرا غيرمتعادل ميكند. هر شهر طبق مديريت اطلاعاتي و اطلاعات جمعآوري شده از پروسه پایداری به عنوان يك واحد كل سازماني عمل كرده، نتايج فعاليتهاي معنيدار آن علني ميشود.
جهان ما در حال به اتمام رساندن منابع خود است و از جنبه داخل و ورودي معيني منابع سوخت و آب غذا مسئله ندارد و اتفاقي هم نيافته است ولي نفرت مردمان جوامع غني از آلودگي ها افزون تر شده و لذا قويا مستدل ميسازد كه بايستي قصبات خود را به مفهوم ومشخص پايدار تر نماييم.
ايجاد وضعيت بهتر در پايداري نسبي يك شهر ايجاب ميكند كه خصوصياتي را كه در الگوي وارده ها و خروجي ها اثر مي گذارند ارزيابي كنيم. احتمالا در اين راستابايستي خاك و آب و انواع ساختمان ها و سيستم هاي حمل و نقل و سازمان فضايي را لحاظ كرد.
اصول شهرپايدار:
• تصميمات امروز نبايستي آينده كودكان و نسل آينده و آنچه را كه در آينده برميگزيند به خطر اندازند. همه ما مسئول اعمال فردي و گروهي خود هستیم.
• منابع طبيعي بايستي عادلانه موثر مورد استفاده قرار گرفته، پايداري جامعه فداي پايداري جامعه ديگر نشود.
• استفاده از منابع تجديد شونده مورد تائيد و تشويق ما است و در ضمن استفاده از منابع غيرتجديدشونده بايستي به حداقل برسد. مصرف منابع تجديدشونده نبايستي بيشتر از ميزان توليد تجديدي آن شود.
• برقراري همکاري قوي و ارتباطات آزاد بين مردم و بخش اصناف و كليه سطوح دولتي مهماند.
• ما تنوع فرهنگي و اقتصادي و محيطي را ارج مينهيم.
• هر جامعه بايستي زمينه بهداشتي، حياتي و بيخطري را براي تعامل انسانها و تحصيلات و اشتغال و تفريحات سالم و سرگرمي ها و توسعه فرهنگي فراهم كند.
• پايداري به توانمندي جامعه اكوسيستم و يا به هر سيستم در حال فعاليت كنوني اطلاق ميشود كه ميتوانند تا آينده نامعلوم ادامه فعاليت داده، بدون اينكه بر اثر فرسايش و تهي شدن منابع كليدي به حكم اجبار به سمت سقوط هدايت شوند.
چارلز جنكز در آخرین فصل كتابش این مسئله را خاطر نشان میسازد كه نابودی زمین توسط ما منجر به نابودی 27000 گونه زیستی در یكسال میشود یعنی هفتاد و چهار انقراض در یك روز و یا سه نابودی در یك ساعت! مدارك جدیدتری براساس مجله تایم مورخ 31 ژانویه 2000، این تعداد را بالاتر نشان میدهد یعنی صدها انقراض در یك روز!
گرم شدگی كره زمین، نازك شدن لایه ازن بعلت استفاده از انواع آلاینده ها، افزایش آلودگی محیط زیست و انقراض گونههای زیستی همه و همه با هم میآمیزند تا ضرورت بوم شناسی و مسائل زیست محیطی را برای آینده قابل پیشبینی گردانند. بطوریکه پیشی گرفتن خاكستری در برابر جهان سبز آینده، قابل تأمل ترین مسئله قرن حاضر به شمار می آید.
در این میان توسعه به عنوان یكی از بزرگترین عوامل تغییر محیط زیست و به تبع آن ساخت و ساز كه جزو صنایع بزرگ در استخدام نیروی انسانی (صدها هزار كارگران ساختمان و فنون مربوطه)، باعث از بین بردن زمینهای كشاورزی، فرسایش خاك و آلوده كننده محیط زیست و به مخاطره انداختن سلامتی و بهداشت مردم است و بر بحران انرژی دامن می زند. بحرانی که در اواسط دهه 1965 با افزایش میزان آلودگی محیط زیست هشداری به جهانیان محسوب شد، سبب تشکیل گروههای طرفدار محیط زیست كه از حامیان محیط زیست در جهان بودند گردید و مفهوم گسترده ای تحت عنوان پایداری را پی گیری نمود.
اصطلاح پایداری (sustainable) برای نخستین بار در سال 1986 توسط كمیته جهانی گسترش محیط زیست تحت عنوان (رویارویی با نیازهای عصر حاضر بدون به مخاطره انداختن منابع نسل آینده برای مقابله با نیازهایشان) مطرح شد و هرروز بر ابعاد و دامنه آن افزوده می شود تا استراتژیهای مناسبی پیش روی جهانیان قرار گیرد.
در این جهان، معماران نیز همسو با سایر دست اندرکاران در پی یافتن راهکارهای جدیدی برای تأمین زندگی مطلوب انسان بوده اند. بدیهی است که زندگی، کار، تفریح، استراحت و … همه و همه فعالیت هایی می باشند که در فضاهای طراحی شده توسط معماران صورت پذیرفته و از آنجا که نقاط ضعف و قوت یک ساختمان بر زیست بوم جهان تاثیر مستقیم خواهد داشت، وظیفه ای بس حساس در این خصوص بر عهده معماران می باشد. کاربرد مفاهیم پایداری و توسعه پایدار در معماری، مبحثی به نام «معماری پایدار» آغاز نموده اند كه مهترین سرفصلهایی آن با عنوان “معماری اكوـ تك”، “معماری و انرژی ـ معماری سبز” ایجاد می گردد.