1- اجرای درزهای ساخت:

این درزها در ساختمانهای بتنی کاربرد دارند و آن هنگامی است که بتنریزی دو قسمت مجاور و چسبیده به هم، در دو زمان مختلف صورت گیرد. به سطح بتن خمیری جدید و بتن سفت قدیمی، سطح واریز یا درز اجرایی گفته میشود. موقعیت و شکل درز، باید از قبل پیشبینی شده باشد. تعیین محل درز نباید به تصادف و پیشرفت کار بتنریزی واگذار شود، بلکه باید قبل از شروع کار و در هنگام تهیه برنامه زمانبندی بتنریزی، تدابیر لازم در مورد درز اجرایی اتخاذ شده باشد. دستیابی به پیوستگی کامل بین دو سطح بتنی در یک درز ساختمانی ضروری است. از این رو در درزهای ساختمانی معمولاً سعی میشود در حالی که بتن ریخته شده یک طرف درز نارس است ، یک لایه سطحی از آن برداشته شود، به صورتی که دانهها نمایان شده و سطحی ناصاف و غیرمنظم حاصل گردد، این وضع را میتوان با پاشیدن آب یا مخلوط آب و هوا، با فشار لازم و استفاده از برس سیمی ایجاد نمود. تا زمانی که قرار است بتن طرف دیگر درز اجرا شود ، باید سطح بتن اولیه مرطوب نگه داشته شود، به جز سطح خود درز که باید چند ساعت قبل از عملیات مراقبت از آن قطع گردد ، به صورتی که نوعی خشکی سطحی و کمعمق در سطح درز پدید آید. در بتنریزیهای حجیم باید از سطوح واریز خیلی بزرگ اجتناب شود ، این سطوح باید به صورت پلکانی یا شکسته احداث شوند. ایجاد سطوح واریز قائم، باید به وسیله قالب موقت صورت پذیرد. بدین منظور میتوان از توری با چشمه ریز که به وسیله یک ش بکه محکم نگهداری میشود، استفاده نمود. توری در توده بتن باقی مانده و یا بموقع کنده میشود . به این ترتیب سطح خشنی به دست میآید. برای بتنریزی وجه دوم درز باید سطح واریز کاملاً آماده شود. سطح واریز باید عاری از آلودگی، روغن، گریس، رنگ و نظایر آن باشد. تمیز کردن سطح، بتن تا آنجا ضرورت دارد که دانههای ماسه مشخص گردد . بهترین روش برای تمیز کردن سطح، ماسهپاشی مرطوب با استفاده از آبفشان است ، البته روشهای دیگری نظیر اسیدشویی، استفاده از آبفشان و یا استفاده از ابزار دستی، هر کدام بسته به موقعیت درز کاربرد دارند. برای تأمین پیوستگی بتن جدید و قدیم پس از زخمی کردن سطح واریز ، باید آن را به مدت طولانی خیس نگاه داشته و قبل از شروع بتنریزی مجدد به کمک هوای فشرده ، آب سطحی را از روی بتن زدود. برای تأمین پیوستگی بیشتر میتوان با نظر دستگاه نظارت بر مقدار کارایی بتن افزود . این کار از طریق افزایش اسلامپ، افزایش ماسه و یا کاهش مقداری از درشت دانهها صورت میگیرد. برای حصول کامل پیوستگی بهتر است قسمتهای اولیه بتن جدید به خوبی و با دقت کامل مرتعش گردد.

2- اجرای درزهای حرکتی:

درزهای حرکتی در تمام سطوح باید برابر نقشهها و مشخص ات و با عرض مناسب ایجاد گردند. باید دقت شود که درزها در حین اجرا با مصالح بنایی و ملات پر نشده و اجزای ساختمانهای مجاور در حین اجرا به هم مربوط نشوند و کاملاً از یکدیگر جدا باشند.

1-2- درزهای حرکتی در ساختمانهای بتنآرمه یکپارچه:

در این حالت درزها باید با بریدن سقف، دیوارها و کف طبقات به طور کامل انجام شود . فاصله درزهای حرکتی در ساختمانهای بتنآرمه به کمک محاسبه تعیین میشود . این فاصله معمولاً بین 30 تا 60 متر است. با به کار بردن آرماتورهای طولی، میتوان فاصله درزها را تا 90 متر افزایش داد. عرض درزها معمولاً بین 13 تا 37 میلیمتر است که از طریق محاسبه تعیین میشود.

2-2- درزهای حرکتی در ساختمانهای فولادی:

در ساختمانهای فولادی باید درز انبساط، ساختمان را کاملاً به دو قسمت تقسیم نماید . اجرای درزها در ساختمانهای فلزی بسته به اینکه سقف بتنی یا فلزی باشد ، طبق نقشهها و مشخصات خواهد بود. فاصله درزها از یکدیگر بیش از 60 متر نخواهد بود که در هر حال طبق نقشهها و مشخصات و در محلهای تعیین شده اجرا خواهند شد.

3-2- درزهای حرکتی در ساختمانهای ساخته شده از مصالح بنایی:

در ساختمانهای ساخته شده از مصالح بنایی باید درزها در نقاط زیر تعبیه شوند:

الف: در خط باریک شدن عرض ساختمان

ب: در تقاطع دو دیوار در ساختمانهایی که به شکل +,H,U,T,L یا ترکیبی از این شکلها باشند.

پ: در دیوارهای طویل بسته به موقعیت دیوار و درجه حرارت محیط

ت: در مواردی که دیوارهای ساختمانهای جدید به ساختمانهای موجود متصل میگردند.

ث: در تقاطع چند ساختمان که به هم ارتباط دارند.

همچنین برای جلوگیری و کاهش خسارت و خرابی ناشی از ضربه ساختمانهای مجاور به یکدیگر ، باید ساختمانهایی که دارای ارتفاع بیش از 12 متر و یا دارای بیش از 4 طبقه هستند، به وسیله درز 100 از ساختمانهای مجاور جدا شوند. حداقل عرض درز انقطاع در تراز هر طبقه 1 انقطاع ارتفاع آن تراز از 1 روی شالوده میباشد، این فاصله را میتوان با مصالح کم مقاومت که در هنگام زلزله به آسانی خرد میشوند، پر کرد. اجرای درزهای حرکتی در ساختمانهای خاص نیاز به مشخصات فنی خصوصی خواهد داشت. به طوری که عرض و فاصله درزها متناسب با مقدار انبساط و انقباض باشند.

منبع: مشخصات فنی عمومی کارهای ساختمانی - فصل بیست و یکم