«طراحي خانه هاي مسكوني»

طراحي خانه هاي مسكوني از اهميت بسياري برخوردار است و چنانچه اين طراحي مناسب نباشد ،آسايش آن كامل نخواهد بود . از آنجايي كه ما بيشتر وقت خود را در خانه سپري مي كنيم لازم است طراحي خانه مسكوني بر اساس احتياجات آن مورد توجه قرار گيرد بهتر است طراحي ساختمان بر اساس مبلمان مورد نظر براي آن صورت گيرد .

شكل كلي خانه هاي مسكوني

ساختمان مسكوني ممكن است به صورت يك طبقه ويلايي ، آپارتماني و يا ويلايي دوبلكس باشد كه در اين ساختمان ها سالن ، نهارخوري و آشپزخانه در طبقه همكف و در طبقه دوم قرار دارد . بعضي از ساختمانها به صورت سه طبقه طراحي مي شود كه در طبقه همكف سالن نهارخوري و آشپزخانه و اتاق مهمان و در طبقه دوم اتاق خواب ها و طبقه سوم اتاق بازي بچه ها در نظر گرفته مي شود .

ساختمان مسكوني ممكن است در يك مجموعه طراحي شود

ارتباط در ساختمان هاي مسكوني : بهتر است سالن نهارخوري به

شكل اِل بوده و در هم ادغام شود و آشپزخانه نيز مجاور سالن نهارخوري قرار گيرد . اتاق خواب ها و حمام بايد در يك هال جداگانه اي در نظر گرفته شود .

1-طراحي اتاق خواب ها

بهترين نور براي اتاق خواب نور جنوب يا مشرق است . اتاق والدين بايد بزرگتر از ساير اتاق خواب ها باشد –در اتاق خواب والدين بايد محل خواب ، رختكن ، ميزتوالت و ميز مطالعه در نظر گرفته شود . در صورتي كه فضاي كافي داشته باشيم مي توانيم اتاق كوچكي براي رختكن در نظر بگيريم. اتاق خواب فرزندان ممكن است يك نفره و يا دو نفره باشد و مساحت اين
اتاق ها بستگي به وسائلي كه در آن قرار مي گيرد ، خواهد داشت .

دستشويي و توالت : بايد براي دستشويي و توالت در پلان محل مناسبي انتخاب نمود . بهتر است دستشويي از توالت كاملاً مجزا باشد – در قسمت دستشويي محلي براي حوله و جاي مناسبي براي آينه در نظر گرفته شود رنگ كاشي ها بايد با رنگ سراميك كف هماهنگي كامل داشته باشد .

براي تهويه كامل توالت و دستشويي بايد حياط خلوت مناسبي
پيش بيني شود . نورگير توالت و دستشويي بهتر است از زير سقف انجام شود .

حمام : هنگام طراحي حمام بايد كليه وسائلي كه مي خواهيم در آن قرار دهيم پيش بيني شود . معمولاً در يك حمام معمولي علاوه بر رختكن بايد توالت ، دستشويي ، وان و بيده قرار داد . حداقل اندازه يك حمام با چنين شرايطي 2*2 متر مي باشد . ممكن است به جاي وان از دوش استفاده نمود كه در اين صورت بايد محلي براي آن در نظر گرفت .

سالن نهارخوري :سالن نهارخوري يكي از بخش هاي مهم ساختمان است . در صورتي كه از سالن براي پذيرايي ازمهمان استفاده شود مي توانيم از نور شمال استفاده كنيم و اگر سالن به عنوان نشيمن باشد بهتر است نورگيري آن از سمت جنوب و يا شرق باشد . بنظر اينجانب اگر سالن نهارخوري در هم ادغام شود و طراحي آن به شكل ال (L) باشد بهتر است . اندازه نهارخوري بستگي به اندازه سالن دارد مي توانيم در نهارخوري از ميزهاي مستطيلي و يا دايره اي استفاده كنيم . ابعاد يك نهارخوري 12نفري حدود 25متر مربع است . در نهار خوري بايد محلي براي قرار دادن ظروف پيش بيني شود .

مبلمان سالن : ابعاد سالن به بستگي تعداد مهمانان و وسائلي كه
مي خواهيم در آنجا قراردهيم متغير است ولي بهر صورت در سالن بايد محلي براي نشستن مهمانان و جايي براي شومينه و يا وسايل صوتي پيش بيني شود . نكته قابل توجه اين است كه اولاً شومينه در محل مناسبي قرار بگيرد و اندازه شومينه بستگي به بزرگي سالن دارد –شومينه مي تواند در كنج ديوار و در يك قسمت ديوار قرار بگيرد براي اينكه خوانندگان با طرح هاي مختلف شومينه آشنا شوند چند نمونه از اين شومينه ها نشان داده شده است .

محل كتابخانه در سالن : اگر سالن كوچك باشد مي توانيم از گنجه اي در داخل سالن به عنوان كتابخانه استفاده كنيم و اگر سالن بزرگ باشد مي توان اتاقي را با اختلاف سطح نسبت به سالن كه مشرف بر آن باشد براي كتابخانه در نظر گرفت .

اتاق خواب : از ديگر بخشهاي مهم ساختمان اتاق خواب است . قسمت اتاق خواب ها بايد در يك هال جداگانه و كاملاً مجزا طراحي شود . ما
مي توانيم هال اتاق خواب ها را بزرگتر انتخاب نموده و از آن به عنوان نشيمن استفاده كنيم .

ارتباط بين حمام و اتاق خواب ها : در صورتي كه در يك ساختمان دو حمام داشته باشيم مي توانيم يك حمام را مخصوص خانواده و حمام ديگر را مخصوص والدين در نظر بگيريم . سوالي كه اغلب مطرح مي شود اين است كه آيا حمام مي تواند به اتاق خواب ها راه داشته باشد ؟ در صورتي كه تعداد حمام دو عدد باشد مي توانيم از يكي از اتاق خواب ها را به حمام مرتبط سازيم و در غير اين صورت بايد از اين كار خودداري كنيم .

نور اتاق خواب ها : بهترين نور در تهران براي اتاق خواب ها نور جنوب وشرق است . نكته قابل توجه اين است كه نمي توانيم اين اصل را هميشه رعايت كنيم مخصوصاً در حالتي كه مجبور هستيم چند دستگاه در يك طبقه طراحي نماييم .

مبلمان در اتاق خواب ها : طراحي هر اتاق خواب بستگي به وسايلي كه در آن قرار مي دهيم دارد – به طور مثال براي اتاق والدين بايد يك تخت دو نفره و يك ميز توالت و گنجه اي براي رختكن و همچنين ميزي براي مطالعه در نظر گرفت در صورتي كه جا به اندازه كافي باشد بهتر است مجاور هر اتاق خواب فضايي براي رختكن  نظر گرفته شود از آنجايي كه اتاق خواب محل اسايش و آرامش است بنابراين محل آن بايد دور از سر و صدا باشد

ابعاد اتاق خواب ها : نظر به اينكه ابعاد اتاق خواب ها با توجه به وسائلي كه در آن قرار مي دهيم متغير است بنابراين  در موقع طراحي اتاق خواب ها بهتر است به كتاب استاندارد گرافيك مراجعه نمود ولي بهر صورت ابعاد يك اتاق دو نفره 3*5 (متر ) و اتاق يك نفره 4*3 (متر ) است .

آشپزخانه

اختصاصي ترين و در عين حال ، همه كاره ترين بخش منزل را آشپزخانه تشكيل مي دهد . نگهداري مواد غذايي ، ذخيره مواد ، ذخيره مواد تميزكننده ، تهيه غذا ، پخت غذا ، صرف غذا ، شستشوي ظروف و البسه و گاه پذيرايي از مهمان و نگهداري اطفال در آشپزخانه صورت مي گيرد . بعلاوه وسايل مختلفي چون يخچال ، اجاق خوارك پزي ، ماشين ظرف شويي ، ماشين لباسشويي ، چرخ گوشت ، آب ميوه گيري ، مخلوط كن ، سرويس غذاخوري ، انواع ديگ ها و غير در آشپزخانه نگهداري مي شوند . انجام كارهاي ذكر شده و استفاده از وسايل گوناگون طبعاً متضمن صرف وقت ، پول و انرژي فراواني است . صرف نظر از نيروي بدني كه در اين محل به كار گرفته مي شود مقدار فراواني آب ،  نيروي برق و مواد سوختني نظير گاز يا نفت نيز به مصرف مي رسد . تمام اين فعاليت ها ضايعاتي به همراه دارند كه نهايتاً به شكل دود ، بخار آب آلوده و زباله از آشپزخانه بايد خارج گردند . با توجه به وسعت كارها ، ضروري است در طراحي آشپزخانه دقت زيادي نمود تا كدبانوي منزل با صرف كمترين وقت و انرژي بتواند بيشترين حاصل را از

زحمت روزانه خود بدست آورد .

الف – طراحي آشپزخانه

ساختمان يك آشپزخانه نو يا تغيير شكل آشپزخانه قديمي نياز به پياده كردن طرحي دقيق براي حصول به حداكثر كارايي دارد . در پياده كردن طرح ، قبل از هر چيز بايد به روش زندگي ساكنان منزل دقت و توجه نمود .آيا اعضاي خانواده عادت به صرف غذا در آشپزخانه دارند؟ آيا حجم رفت و آمد و مهماني ها زياد است ؟ آيا به خاطر مشغله و گرفتاري هاي خارج از منزل ، آشپزخانه تنها براي تهيه ساندويچ مورد استفاده قرار مي گيرد؟ پاسخ به اينگونه سوال ها و توجه به شيوه زندگي ساكنين منزل ، مي تواند راهنماي خوبي براي طراحي آشپزخانه باشد .

به اين ترتيب ، خريد وسايل متعدد و گرانقيمت براي خانواده اي كه در طول روز مدت كوتاهي از آشپزخانه استفاده مي كنند ، كاري نامعقول به نظر مي رسد .

دومين قدم ، ترسيم نقشه بر روي كاغذ شطرنجي است . در اين نقشه پس از تعيين ابعاد اتاق ، لازم است محل درها ، پنجره ها و برآمدگي يا پس رويهاي ديوار ، محل شيرهاي آب و پريزهاي برق و همچنين ارتفاع درها و عرض طاقچه ها و جهتي را كه به آن سمت باز مي شوند ، دقيقاً مشخص كرد . در اين مرحله تغييرات ضروري در بخش هايي از ساختمان مانند جابه جايي ديوارها و يا تغيير محل درها را مي توان پيش بيني نمود. در طراحي آشپزخانه ، توجه به جنبه هاي ذيل ضروري است :

1-ابعاد و اندازه ها

گرانبها ترين عنصر آشپزخانه ، فضاي آن است . تقسيم بندي عاقلانه محيط و اختصاص دادن فضاي كافي براي كارهاي اصلي از مهمترين ملاحظات در طراحي آشپزخانه است . گرچه در يك آشپزخانه كوچك نيز مي توان امور جاري منزل را انجام داد اما وسعت و فضا براي كدبانو منزل موهبتي است استثنايي ، محلي براي چيدن ميز نهارخوري ، پستويي براي جمع آوري لوازم اضافي و گوشه اي براي نصب ماشين لباسشويي همه از مزاياي جنبي آشپزخانه بزرگ است .

يك آشپزخانه كامل نياز به مساحتي معادل 10 تا 15 متر مربع دارد . هر چه مساحت كوچكتر باشد به همان نسبت محدوديت ها افزايش مي يابد . وسيعتر شدن محيط نيز لزوماً بر كارآيي آشپزخانه نمي افزايد بلكه ، فضاي اضافي جهت كارهاي جنبي فراهم مي نمايد .

تحقيقات زيادي به منظور يافتن ابعاد مناسب براي وسايل آشپزخانه صورت گرفته است . نتيجه اين تحقيقات ، ارائه استانداردهايي است براي اين گونه وسايل به عنوان مثال ، سطحي به بلندي 65 سانتيمتر براي كسي كه مي خواهد نشسته كار كند مناسب ترين اندازه تشخيص داده شده است . لذا ، تعبيه يك پيشخوان با اين ارتفاع براي كارهايي كه نياز به صرف وقت زيادي دارند بدون شك مكاني راحت فراهم مي آورد . ارتفاع پيشخوان براي حالت ايستاده 85 سانتيمتر در نظر گرفته شده است كه با توجه به طول قد افراد ، ممكن است 5 سانتيمتر بلندتر يا كوتاه تر باشد . استاندارد عرض پيشخوان 50سانتيمتر و عرض كابينت ها 30سانتيمتر است . اما اگر آشپزخانه كوچك است و كابينت ها مقابل هم چيده مي شوند ، عرض پيشخوان را مي توان كاهش داد تا فضايي به عرض 120-110 سانتيمتر براي رفت و آمد موجود باشد . كم عرض بودن پيشخوان در دو طرف ، موجب بيرون قرار گرفتن قسمتي از ظروف روي آنها شده احتمال تصادم را در هنگام كار افزايش مي دهد . بالاترين اشياء مي توانند در ارتفاع 185 سانتيمتري و لبه هاي فوقاني قفسه هاي ديواري در خط 210 سانتيمتري قرار گيرند .

قبلاً هم گفته شد كه تحقيقات زيادي به منظور يافتن ابعاد مناسب براي آشپزخانه و وسايل آن صورت گرفته است . نتيجه اين تحقيقات ارائه استانداردهايي است كه معماران و سازندگان اينگونه وسايل ناچار به پيروي از آنها هستند .

2-چيدن وسايل

تهيه غذا متضمن مراحلي است كه با از پاكت بيرون آوردن مواد اوليه شروع مي شود و سپس با ذخيره سازي ، شستن ، پخت و بالاخره چيدن ظروف در قفسه ها خاتمه مي يابد . چنانچه توالي كار به خوبي رعايت گردد و محل بخش هاي مربوط به درستي تعيين شود حجم فعاليت هاي اضافي كاهش يافته ، خستگي ناشي از كار به حداقل مي رسد .

آشپزخانه از سه مركز اصلي تشكيل شده و به ترتيب توالي آنها از اين قرار است : اول مركز ذخيره مواد ، دوم مركز شتشو و سوم مركز پخت و پز.

مركز اول شامل يخچال ، فريزر و قفسه ها ، مركز دوم ، مشتمل بر لگن ظرفشويي ، ماشين ظرفشويي ، ماشين رختشويي ، ظروف زباله و پيشخوان و مركز سوم شامل اجاق خوراك پزي ، فر ، هواكش و پيشخوان است . سه مركز ياد شده مثلثي به وجود مي آورند بنام مثلث كار كه اهم فعاليت هاي آشپزي در آن صورت مي پديرد .

رعايت ترتيب فوق ضروري است اما گاه عوامل ديگري در آرايش آشپزخانه دخالت مي كنند كه ممكن است توالي سه مركز را بهم بزنند . به عنوان نمونه ، لگن ظرفشويي ناچار بايد مجاور شير آب و لوله فاضلاب قرارگيرد .

ضرورت تعبيه مركز شستشو كنار پنجره ، بخاطر مدت زماني كه كدبانو در آنجا

صرف وقت مي كند نيز از ديگر عوامل تعيين كننده محل آن است به همين ترتيب اجاق خوارك پزي نمي تواند در گوشه هاي آشپزخانه يا كنار پنجره قرارگيرد .

در زوايا ، بخاطر تنگي محل ، استفاده از اجاق مشكل و در مجاورت پنجره ، به واسطه احتمال وزش باد خاموش شدن شمع اجاق ، استقرار آن خطرناك است . اجاق بايد زير هواكش قرار داشته باشد تا دود و بوي غذا بسرعت از محيط داخلي خارج گردد . نظر به اندازه بلند يخچال ، ابتداء يا انتهاي رديف قفسه ها ، مكان مناسبي براي آن است در چنين محل هايي ارتفاع يخچال و يا فريزر ، نظم پيشخوان را به هم نمي زند . با در نظر گرفتن كليه عوامل و توجه به وسعت و ابعاد آشپزخانه ، مثلث كار را مي توان به چهار شكل تشكيل داد :

الف) آرايش نيم دايره

«نيم دايره» نوعي آرايش وسايل آشپزخانه است كه در آن مراكز اصلي به طور پيوسته در اطراف سه ديوار مجاور قرار مي گيرند . به طوري كه كدبانو مي تواند با ايستادن در وسط نيم دايره ، فاصله اي مساوي با بخش خاي مختلف آشپزخانه داشته باشد . شكل نيم دايره مطلوب ترين نوع آرايش است زيرا :

1-هيچگونه عبور اتفاقي از  ميان مثلث كار صورت نمي گيرد .

2-كوتاه ترين فاصله بين مراكز اصلي وجود دارد .

3-شكل پيشخوان پيوسته مي باشد .

شكل نيم دايره در آشپزخانه هايي قابل اجراست كه وسعت كافي دارند و ورود به آشپزخانه منحصراً از يك جهت صورت نمي گيرد . طرح ديگري به نام «نيم دايره شكسته» مي توان تشكيل داد كه بعضي از مزاياي نيم دايره پيوسته را ندارند . در شكل زير آرايش « نيم دايره » و آرايش شكسته بخوبي نشان داده شده است :

وسايلي همچون يخچال بايد در انتها يا ابتداي رديف قفسه هاي كوتاه قرار گيرند . به منظور اجتناب از برخورد سر با قفسه هاي ديواري ، طبيعي

ترين محل براي آنها بالاي پيشخوان است .

هر مركز ، حسب مورد ، نياز به قفسه اس براي نگهداري لوازم مربوطه، پيشخواني جهت انجام كارهاي لازم و تسهيلاتي چون شير آب براي شستشو، سوخت براي اجاق ، برق براي يخچال و بالاخره روشنايي براي ديدن محيط و اشياء دارد .

 تهيه غذا متضمن مراحلي است كه با از پاكت بيرون آوردن مواد اوليه شروع مي شود و سپس با ذخيره سازي ، شستن ، پخت و بالاخره چيدن ظروف در قفسه ها خاتمه مي يابد .

ب) آرايش شكسته

چيدن وسايل آشپزخانه در حاشيه دو ديوار مجاور ، تشكيل آرايش شكسته مي دهد . در اين طريق . جريان كار از يك انتها شروع مي شود و به انتهاي ديگر ختم مي گردد . از مزاياي اين طرح ، جمع بودن تشكيلات ، در يك گوشه و آزاد بودن قسمتي از فضا براي صرف غذا است . عيب آن طولاني بودن فاصله يك انتها تا انتهاي ديگر مي باشد .

ج) آرايش خطي

قرار گرفتن وسايل آشپزخانه در كنار يك ديوار را آرايش خطي گويند در اين روش ، وسايل در يك امتداد قرار مي گيرند و مراكز كار نيز بعوض مثلث ، به شكل خط پيوسته دنبال هم واقع مي شوند شكل خطي در آشپزخانه هايي پياده مي شود كه بسيار باريك هستند و با چيدن وسايل در يك طرف ، فضا براي وسايل اضافي نمي ماند . تنها مزيت آن ، جمع و جور بودن آشپزخانه و مراكز كار است

د) آرايش موازي

آرايش موازي پس از خطي ، ساده ترين و در عين حال اقتصادي ترين طرح چيدن

وسايل است . زمانيكه آشپزخانه به صورت راهرو است و دو انتهاي آن به در ختم مي شود ، ناچار بايد وسايل را در كنار ديوارهاي مقابل چيد تا استفاده از درها ممكن شود . ايراد اين آرايش ، عبور خط ترافيك از ميان مثلث كار و طولاني بودن مسافت دو انتها مي باشد ، مزيت آن در مقايسه با شكل نيم دايره نيم دايره ، نزديكي مراكز كار است .

ه)آرايش جزيره اي

نوعي آرايش است كه تغيير شكل يافته نيم دايره يا شكسته است كه در آن يكي از مراكز سه گانه (معمولاً مركز پخت ) به صورت جزيره اي مستقل در وسط آشپزخانه قرار مي گيرد در اين آرايش فاصله پيشخوان بالگن ظرفشويي اجاق و قفسه ها ، سطح پيوسته و مناسبي براي كار بوجود مي آورد . براي انجام كار به طور نشسته مي توان كشوي مخصوصي در يكي از پيشخوان ها به ارتفاع مناسب اختيار نمود تا در مواقع غير لازم فضاي اضافي اشغال ننموده و در رديف قفسه ها پنهان شود . ضمناً محل يخچال ،فريزر و اجاق بايد طوري در نظر گرفته شود كه تغيير و نظافت پيرامون آنها به سادگي عملي باشد .

ب)لباسشويي

لگن ظرفشويي محل مناسبي براي رخت و لباس و يا اتصال لوله هاي ماشين

رختشويي نيست ، چرا كه شستشوي لباس كاري وقت گير است و اشغال لگن ظرفشويي به مدت طولاني موجب وقفه در انجام كارهاي عادي آشپزخانه
مي گردد . قرار گرفتن ماشين لباسشويي در مجاورت لگن ظرفشويي در واقع فضايي را اشغال مي كند كه مي تواند محل پيشخوان و قفسه ها باشد چنانچه قرار باشد شستن لباس ها در آشپزخانه انجام گيرد ، بهتر است محل شستشو از منطقه تهيه و پخت غذا دور باشد تا مواد خوراكي توسط ترشحات كثيف ، الوده نشوند و متقابلاً لباس ها بوي غذا به خود نگيرند ، اگر آشپزخانه داراي فضاي كافي مي باشد ، مي توان گوشه اي را به شستن ، خشك كردن و اطو زدن لباس ها اختصاص داد . در غير اين صورت ، حمام مناسبتر از آشپزخانه براي نصب ماشين رختشويي است .

ج)خط عبوري يا ترافيك

منظور از خط عبوري ، مسير يا مسيرهايي است كه از آشپزخانه براي رسيدن به مقصدي جداگانه استفاده مي كنند عبور از آشپزخانه براي رسيدن به حياط ، خروج از منزل و رفتن به زير زمين نمونه هاي چنين خطوطي هستند . در اين موارد بايد سعي كرد خط هاي عبور مثلث كار را قطع نكرده ، عابرين مزاحم كارهاي معمول كدبانو نشوند .

قرار دادن مثلث كار در يك قسمت يا گوشه از راه هاي اجتناب از خط عبوري

است چنانچه آشپزخانه مجهز به هواكش قوي باشد اتاق نشيمن و آشپزخانه را مي توان در هم ادغام نمود .

د)جنس مواد

جنس وسايل بر حسب بودجه ، سليقه خانواده ، شرايط آب وهوايي ، اصول بهداشتي و ايمني مي تواند متفاوت باشد توجه به پاره اي موارد درباره كيفيت بعضي از قسمت هاي آشپزخانه ممكن است مفيد واقع گردد . مثلاً سطح پيشخوان در دو طرف اجاف بهتر است از مواد نسوز انتخاب گردد تا هنگام قرارگرفتن اشياء داغ از بين نرود . به همين ترتيب سطح پيشخوان را حتي الامكان بايد از مواد مقاوم در برابر ضربه و خراش قابل شستشو به رنگ مات و ساده انتخاب كرد سطوح داراي بافت ونقش اشياء كوچك و لكه ها را در خود پنهان مي نمايند . پوشش ديواده ها وسقف ها نيز از قسمت هاي قابل توجه آشپزخانه مي باشند اينگونه سطوح بايد از موادي مقاوم و قابل شستشو نظير رنگ روغن ، سراميك يا كاشي انتخاب شود تا مقاومت كافي در برابر رويش قارچ داشته باشد

رطوبت متراكم و چربي ، تهديد كننده اصلي پوشش سطوح هستند عدم

نظافت ديوارها موجب رشد كلني هاي باكتري گرديده بهداشت خانواده را به مخاطره مي فكند .

ه ) ايمني

در آشپزخانه خطرات متفاوتي نظير آتش سوزي ، زمين خوردگي ، انفجار ، بريدگي ، برق گرفتگي ، خفگي و تصادم ، كدبانوي خانه را تهديد مي كند توجه به يك موارد هنگام طراحي اوليه ضرورت ويژه اي دارد يك طرح خوب پيوسته تلاش دارد تا خطرهاي احتمالي را به خارج از آشپزخانه منتقل نمايد .

-در محيط خانه بقدري خطرات گوناگون اطفال را تهديد مي كند كه حتي اگر اتفاقي نيز پيش نيايد ، با دور شدن بچه ها از مقابل مادر ، نگراني حاصل مي تواند مانعي در انجام كارهاي خانه باشد حضور بچه ها در آشپزخانه نيز حادثه آفرين است .

-جدا كردن محل اصلي آشپزخانه از فضاي بازي بچه ها ، مناسب ترين راه حل براي اين مشكل مي تواند باشد .

تعبيه مكاني در هواي آزاد براي سيلندر گاز ، استفاده از سيم كشي

صحيح ، نصب هواكش براي تخليه فوري دود و گاز استفاده از نور مناسب براي رفع سايه ها ، نصب كپسول آتش نشاني و جعبه كمك هاي اوليه و اجتناب از به كار گيري كف پوش هاي لغزنده ، نشان از مهارت طراح در ايجاد محيطي به واقع مناسب براي فعاليت هاي فشرده كدبانو دارد .

-در آشپزخانه هاي كوچك كه محلي براي گسترش به طرف داخل ندارند ،

مي توان با اضافه كردن قسمتي از حياط مجاور به آشپزخانه مي توان فضاي جديدي بر استقرار ميز نهارخوري فراهم آورد .

-چنانچه كف آشپزخانه با حياط هم سطح باشد ، نقل و انتقال ميز و صندلي و وسايل چرخدار نيز به اساني امكان پذير خواهد بود.

ب)نور

طبق آمار منتشره ، توسط شوراي ملي ايمني آمريكا در سال 1975 از ميان يك ميليون و صد و پنجاه هزار حادثه ضمن كار در آن كشور 26% از زمين خوردگي هاي منجر به شكستگي و 12% مرگ و ميرها در آشپزخانه منازل رخ داده است بنا به همين بررسي عامل حداكثر اينگونه صدمات نقصان نور بوده است در ايران بخاطر عدم اشنايي مردم به اصول ايمني مي توان گفت نسبت چنين حوادثي بالاتر است . نور ، گر چه در زيبايي فضا نقش مهمي دارد اما در مرحله نخست وسيله اي است براي ديدن محيط .

نصب يك چراغ در سقف آشپزخانه ممكن است ظاهراً براي تأمين روشنايي كافي بنظر برسد اما بخاطر سايه هايي كه بر سطوح كار مي افتد ، نوع مطلوب نور پردازي نيست . متأسفانه غالب موارد براي جبران كمبود نور، تنها به بزرگتر كردن لامپ و افزايش قدرت روشنايي آن اكتفا مي گردد .لامپ روشن تر بدون اينكه بتواند مشكل روشنايي را حل كند مصرف برق را افزايش مي دهد . چند لامپ كوچك در نقاط حساس ، تأثير بيشتري از يك نور افكن پر قدرت دارد .

-نقاط حساس آشپزخانه براي نورپردازي عبارتند از : مركز شستشو ، مركز پخت ، و پيشخوان ها .

كميت نور در آشپزخانه بستگي به رنگ ديوارها ، قفسه ها و كف دارد هر چه اين قسمت ها تيره تر باشند ، نور بيشتري مورد نياز خواهد بود زيرا رنگ هاي تيره ، بخش اعظم روشنايي چراغ را جذب مي نمايد .

نور مصنوعي براي قسمت هاي مختلف آشپزخانه

1-لامپ سقفي براي تأمين نور عمومي .

2-نور نقطه اي براي تمركز بر روي نقاط توجه .

3-روشنايي قابل تنظيم جهت ميزنهار خوري .

4-نور داخل قفسه ها .

5-نور پيشخوان .

صرف نظر از نور طبيعي كه در روز تمام يا قسمتي از آشپزخانه را روشن مي كند ، براي نقاط تاريك و تأمين روشنايي شب ، ناچار بايد از نورهاي مصنوعي كمك گرفت . روشنايي آشپزخانه شامل نور عمومي ونورهاي اختصاصي است . نور عمومي توسط چراغ هاي سقفي ، و نورهاي اختصاصي (جهت نقاط حساس ) بوسيله جاسازي چراغ ها در زير قفسه ها يا بالاي محل هاي كار فراهم مي شود .

مانند ساير فضاهاي داخلي ، در آشپزخانه نيز مي توان از دو نوع لامپ مهتابي و لامپ معمولي استفاده كرد . لامپ هاي ذكر شده مزايا و معايبي دارند كه با توجه به ويژگي هاي هر يك ، مي توان تركيب مناسبي براي روشنايي آشپزخانه فراهم آورد .

لامپ هاي معمولي به طور خلاصه مزايايي به شرح زير دارند:

1-قيمت آنها ارزان است .

2-كيفيت نوري گرم و مطبوعي دارند .

3-بافت و شكل را بخاطر كوچكي منبع نور جالب تر از لامپ هاي مهتابي نشان مي دهند .

4-با فشار كليد برق ، بلافاصله روشن مي شود .

5-بدون صدا و چشمك هستند .

6-تأثيري بر امواج راديويي و تلويزيوني ندارند .

7-غذا ، خصوصاً گوشت را خوشرنگ و مطبوع نشان مي دهد

مزيت لامپ هاي مهتابي از اين قرار مي باشد

1-نسبت به برق مصرفي ، 250برابر بيشتر از لامپ هاي معمولي نور توليد مي كند .

2-دوام آنها هفت برابر لامپ هاي معمولي است .

3-ميزان «چشم زدگي » آنها كم است .

4-حرارت توليد نمي كند .

5-فضا را وسيع و جادار نشان مي دهد .

نور علاوه بر تأمين روشنايي موجب جلوه كردن زيبايي هاي محيط نيز مي شود . توجه به ظرايف نورپردازي باعث مي شود تا نقاط زيبا آشكار و قسمت هايي كه زيبا نمي باشد از نظر پنهان بماند . تركيب نورهاي مهتابي و معمولي مناسب ترين روش نورپردازي بشمار مي رود در آشپزخانه هاي كوچك بهتر است براي نور عمومي از لامپ مهتابي كه فضا را وسيع نشان مي دهد استفاده كرد و چراغ هاي تنگستن را به مناطق كار اختصاص داد .

در آشپزخانه هاي وسيع ، نورتنگستن جهت روشنايي عمومي و چراغ هاي مهتابي براي مناطق كار استفاده مي شود

ج)رنگ

انتخاب رنگ در آشپزخانه بستگي به رنگ عمومي خانه و طبعاً سليقه ساكنين آن دارد . طبيعت ، عكس هاي مندرج در مجله هاي دكوراسيون و نمايشگاه هاي لوازم آشپزخانه ، الگويي مناسب براي انتخاب رنگ آشپزخانه هستند .

هماهنگي تك رنگي يكي از ساده ترين و در عين حال آرام ترين تركيب

رنگي براي آشپزخانه مي باشد .

انتخاب اين تركيب خصوصاً براي فضاهاي كوچك بسيار مناسب است. هماهنگي مشابه بخاطر رنگ هاي بيشتري كه نسبت به هماهنگي تك رنگي دارد ، متنوع تر مي باشد . استفاده از هماهنگي مكمل يا چند رنگي از دو نوع قبلي مشكلتر و پياده كردن آن نياز به مهارت دارد .

در هماهنگي مكمل ابتدا يك رنگ به عنوان زمينه (رنگي كه بيشترين سطح را مي پوشاند ) انتخاب مي گردد . در كنار آن به منظور ايجاد تنوع يك يا دو رنگ از همان خانواده منتها با ارزش هاي مختلف اضافه مي شود .

در پايان ، با افزودن مقدار اندكي رنگ مكمل ، يك يا چند نقطه توجه تشكيل مي شود . براي مثال ، اگر قفسه ها ، يخچال ، فريزر و اجاق كه بيشترين سطح آشپزخانه را پوشانده اند ، سبز ماشي باشند ، سقف ديوارها را مي توان سبز كمرنگ و بخش هايي

نظير سطح پيشخوان ، پرده يا قوطي هاي بنشن را قرمز يا نارنجي انتخاب كرد .

با استفاده از هماهنگي هاي مختلف رنگ ، تركيب هاي نامحدودي
مي توان بوجود آورد . اما چون آشپزخانه رابطه مستقيمي با تغذيه دارد ، تركيب هاي قرمز- نارنجي (بخاطر تحريك اشتها ) و سبز- زرد ( به دليل مشاهبت با رنگ سبزي ها و گندم ) مناسبتر بنظر مي رسند .

براي اشخاصي كه تمايل اندكي به استفاده از رنگ در آشپزخانه دارند و همچنين براي كساني كه انتخاب تركيب هاي رنگي برايشان مشكل است ، سفيد ساده ترين و زيباترين  انتخاب براي آشپزخانه ها است . اگر وسايل سفيد هستند ، رنگ ديوار هر چه باشد با آن هماهنگي خواهد داشت . افزودن چند شيبي رنگين ، تركيب رنگي را كامل خواهد كرد .

در رنگ آميزي آشپزخانه توجه به موارد ذيل ممكن است مفيد باشد

1-براي مشخص بودن وسايلي مانند اجاق ، يخچال و غيره بهتر است رنگ آنها نسبت به رنگ قفسه ها اندكي فرق كند  .

2-هر اندازه تنوع رنگ ها كمتر باشد محيط ، قابل تحمل تر خواهد بود .

3-رنگ ، در نقاط كم نور تيره بنظر مي رسد .

4-براي آشپزخانه ها رو به شمال ، رنگ هاي گرم و براي
آشپزخانه هاي رو به جنوب رنگ هاي سرد موجه تر است.

5-رنگ هاي تيره ، سقف را سنگين نشان مي دهد.

6-رنگ آشپزخانه را بايد تحت نور آشپزخانه انتخاب كرد ، زيرا

نمودهاي رنگ در شرايط نوري گوناگون متفاوت است .

7-در آشپزخانه هاي پر نور ، استفاده از رنگ هاي تيره و در آشپزخانه هاي متكي به نور مصنوعي به كار بردن رنگ هاي روشن مطلوب تر است .